2009-08-07

UK Bjalistoko 2009

Fotoalbumo pri okazaj observoj dum la
94-a Universala Kongreso de Esperanto
Bjalistoko, Pollando,  
25 Julio – 1 Aŭgusto 2009






Nepo parolas, avo kontentas 
Sinjoro Louis-Christophe Zaleski-Zamenhof alparolas la publikon de la solena inaŭguro. La avo aspektas atente aŭskultanta kaj mienas aprobe sur ekrano en la granda tendo, kiu servis la kongreson dum la plej amasaj programeroj. 






H & L 
Humphrey parolas, Ludoviko observas, la kongresanaro atente aŭskultas. 






Enirejo sub kio? 
Petolemo floras eĉ en kongresejo. 






Sine qua non 
La naskiĝdokumento de antaŭ 150 jaroj. Dum la UK en Bjalistoko pasis ankaŭ la 122-a datreveno de la elpresejiĝo de la unua Unua Libro la 26-an de julio. En la bildo estas du paĝoj el REGISTROLIBRO PRI NASKIĜINTAJ HEBREOJ EN LA 1859‑A JARO.

La heligitaj linioj informas, ke la 3-an de Decembro (t.e. la 15-an laŭ la gregoria kalendaro), en la urbo Belostok naskiĝis filo Lejzer al Mordka Fejvanoviĉ Zamengof kaj Liba Ŝolanovna Ŝofer. La riton de cirkumcido plenumis Lejn Ĥon Volf Suroskij la 10-an (gregorie la 22-an) de Decembro. La du datoj estas indikitaj ankaŭ laŭ hebrea kalendaro: estas la 19-a kaj 26-a de la monato Kislev (en la 5620-a jaro de la mondo, sed tion mi ne vidas indikitan sur la paĝo).


Fotografita en historia ekspozicio de la Bjalistoka Centro Zamenhof. La ekspozicio estas farita kun alta profesia kompetento, kaj nepre indas viziti ĝin, ankaŭ nun post la UK.

La interpreton pri enhavo de la rusaj manskribitaj linioj mi prenis el Memorlibro pri la Zamenhof-jaro (1959). Tie la nomo de la patro tamen estas skribita Mardka, kaj la bildo ne ebligas al mi certiĝi, ĉu estas “a” ĉu “o” en la teksto. Mi skribis “o”, ĉar tiu formo ŝajnas al mi pli ofta. En la Memorlibro la jaro de la registraĵoj estas mise indikita kiel 188... La dekstran paĝon verŝajne samenhavan, kun teksto en la jida, mi ne povas interpreti. 







Mojose! 
Ĉio en ordo! Barbara Pietrzak certe povas fieri pri la bone organizita kongreso en sia hejmlando. Sirkka Mattlin (dekstre) kaj mi konfirmas: absolute malaĉe! – Fotis Marjo. 







Odo al ĝojo 
La Podlaĥia Sinfonia Orkestro, kun ĥoro kaj kantosolistoj, finas sian koncerton per la finalo de la 9-a sinfonio de Ludwig van Beethoven. Sur urba placo, en dolĉe varma Bjalistoka vespero la publiko urbana kaj kongresana aŭskultas majestan kantadon en Esperanto. – Aŭskultu pecon el la finalo ĉi-sube, kie ĝi estas la fina ero de la albumo. 






Gejseroj? 
Akvo ŝprucas intermite el fontanoj en la parko Planty, kun daŭre ŝanĝiĝantaj akvokolonoj. En la sama parko, malantaŭ la fontanejo, koncertis Jomo ekde krepusko ĝis lunluma nokto. 






Koverto de 1907 
En 1907 estis fondita Esperanto-Asocio de Finnlando kaj sendita ĉi tiu letero, kiu malhavas indikon pri sendinto. La stampo indikas la sendolokon Kymi, nun parto de la urbo Kotka en suda Finnlando. Verŝajne la leteron enpoŝtigis Hugo Salokannel, kiu post du jaroj estis elektita estrarano kaj poste ankaŭ prezidanto de la landa asocio. - El la zorge dokumentita filatela kolekto de Stanislaw Rynduch. 






Kiu speranto? 
Eble iu opinias tion genia tipografia ideo, sed mia kapo ne komprenas ĝin. Ĝi igas pensi pri rikanaĵoj kiel “Micro$oft”. Mi nepre rifuzus pendigi ion tian en publika loko. La temo de la EEU-kongreso tamen ŝajnas reklaminda. – Fotita sur tablo en la Movada Foiro en Bjalistoko. 






Estos aŭkcio, rapidu! 
La kongresa aŭkcio baldaŭ komenciĝos kaj okazos sub la lerta gvido de Humphery Tonkin. Aĉetontoj havas malmulte da tempo por konatiĝi kun la vendataj varoj. 






Ĉu vendi, ĉu aĉeti? 
Osmo Buller evidente cerbumas, ĉu li mem povus aĉeti la aŭkciatan ĉapelon kun pendantaj ŝnur-aldonaĵoj ĉirkaŭ la rando. Eble iam posedis ĝin Krokodilo-Dundee. Tia ĉapelo povus esti taŭga akcesoraĵo por la ofica uniformo de ĝenerala direktoro de UEA, pozitive kontribuante al ties aŭtoritato. Eble li tamen ne tro bezonis tian, ĉar mi ne aŭdis lin proponi eĉ unu groŝon, kaj la ĉapelon finfine aĉetis iu alia. 






Masaĝon por streĉitaj ŝultroj 
La publiko serĉas por si bonajn sidlokojn en la salono Lapenna, antaŭ la aŭkcio. Elektro vibras en la aero, kiam la samideanaro kalkulas siajn lastajn zlotojn kaj rigardas suspekte eventualajn konkurantojn. Unu feliĉulo eĉ sukcesis havi siajn muskolojn masaĝataj – certe agrabla malstreĉiĝo por la ŝultroj kaj nuko. 







Ĉio okazu laŭstatute 
Osmo klarigas la proceduron kaj regularon de la komenciĝonta aŭkcio. Michela Lipari kaj Humphrey Tonkin koncentriĝas antaŭ la mansvinga batalo pri movadaj valoraĵoj. 






Aŭkcia streĉiteco 
Lipari, Tonkin kaj Buller intertraktas aŭkcian detalon sur la podio. Okuloj sub la bela verda ĉapelo verŝajne atente rigardas. 






Ĉu tie? Ne, tie ĉi! 
Michela kaj Humphrey ambaŭ vidas proponon por pli alta prezo. 






Je la kukolo, ili estas eĉ du! 
Pli detala ekzameno montris, ke sur la vendotablo estis ne nur unu sed eĉ du ĉapeloj de la Krokodilulo (NB, senco ne kongresĵargona). 






Nun atentu, gesinjoroj! 
La antaŭlastan aŭkciaĵon ni vidis jam en Roterdamo , sed tie Tonkin rifuzis vendi ĝin por la proponitaj 500 eŭroj. En Bjalistoko estis jam pli ol unu interesato, kaj ĉi-foje la pola eldono de la Unua Libro estis vendita por 3400 zlotoj (preskaŭ 850 eŭroj). 





Numero Unu 
Kongresano numero 1 en Bjalistoko mienas decideme antaŭ la lasta ero de la aŭkcio. Ne estis malfacile antaŭdiri, kiu akiros la vendotaĵon. Kaj tiel okazis: ŝi estos Numero Unu ankaŭ en Kubo. 







Surmure 
Bildojn pri ĉi tiu dom-muro mi vidis multajn, ankaŭ ĉi tie en Ipernity, sed plej ofte ili nur detale montras unu en la pentraĵoj. Nu jes, fakte indas montri la pentraĵojn, ĉar ili estas ĝuinda kreaĵo, sed jen la tuta muro. (ul. Ludwika Zamenhofa 26, Białystok) 





El la Naŭa de Beethoven 
Unu el la memorindaj travivaĵoj dum la Bjalistoka Universala Kongreso estis la esperantlingva Verda Koncerto sub la libera ĉielo. La Orkestro kaj Koruso de la Podlaĥia Operejo kaj Filharmonio prezentis unue sep kantojn komponitajn al poemoj de William Auld kaj poste la finalon de la 9-a simfonio de Beethoven. Rave! – Jen peceto el la simfonia parto. La registraĵo estas malbonkvalita, sed mi rekomendas al vi imagi urbanojn kaj kongresanojn ĝui la muzikon en mallumo de varma somera vespero sur la placo Kościuszko.

Ĉi-pece aŭdiĝas jenaj vortoj:

    Se la granda ĵet’ bontrafis
    kaj amikon gajnis vi,
    se virina am’ vin ravis:
    Vin enmiksu kun ĝojkri’!
    Jes, se eĉ nur unu koro
    estas via en la mond’!
    Kaj se ne – do vin kun ploro
    ŝtelu for el nia mond’. 

Schiller, traduko de Kalocsay

Post-Bjalistoke


Salutojn el Bjalistoko kaj ankaŭ el Krakovo kaj aliaj lokoj en Pollando!

Mi iom post iom klopodas reveni al normala vivo. Unu el la nenormalaĵoj por mi, dum la pasintaj tri semajnoj, estis tio, ke mi tenadis sufiĉan distancon al ĉiaj komputiloj. En Bjalistoko, unu fojon, mi estis tentata eniri la ĉambron de la kongresa gazetara servo, kie eblis uzi komputilon, atingi interreton, legi alvenintajn retpoŝtaĵojn ktp. Sed je la lasta momento mi tamen haltis, ekpaŝis malantaŭen kaj sufiĉe rapide forkuris. Se oni decidis abstini, oni ja abstinu!









Nepo parolas, avo kontentas.
Sinjoro Louis-Christophe Zaleski-Zamenhof alparolas la publikon de la solena inaŭguro. La avo aspektas atente aŭskultanta kaj mienas aprobe sur ekrano en la granda tendo, kiu servis la kongreson dum la plej amasaj programeroj.



Strangaj novaĵoj cirkulas pri la UK

Reveninte, mi nur singarde iomete gustumis diversajn retnovaĵojn: kion aliaj skribis pri la kongreso ktp. Hodiaŭ mi finfine malfermis mian retpoŝtujon kaj vidis lavangon da mesaĝoj enflui. La plejparto fontas el diversaj retpoŝtaj listoj, kaj tiujn mi metas rekte en dosierujon nomitan "por iam poste legi" (la nomo estas siaspeca pia deziro).

Kun miro mi legis, ke en Bjalistoko okazis malagrablaĵoj dum la kongreso. Pri tiuj sufiĉe amplekse raportis ekz. Libera Folio kaj iuj kongresanoj, ekz. Toeko. 

Mi rimarkis nenion tian dum la kongreso, kaj la impresoj pri la urbo kaj la kongreso estis tre pozitivaj. Pri la kongreso amplekse raportos la retaj kaj paperaj medioj. Eble sufiĉas, ke mi nur prikomentu la vandalaĵojn. Mi faras tion citante el Zamenhof, ĉar ni ja festis Zamenhofon tie:

Malsaĝuloj kreskas mem, sen plugo kaj sem’.

Kaj ili kreskas ĉie. Mi mem estis tute kontenta pri la kongreso kaj dankas la polajn organizantojn.



Ĉio en ordo! Barbara Pietrzak certe povas fieri pri la bone organizita kongreso en sia hejmlando. Sirkka Mattlin (dekstre) kaj mi konfirmas: absolute malaĉe! – Fotis Marjo.












Odo al ĝojo. La Podlaĥia Sinfonia Orkestro, kun ĥoro kaj kantosolistoj, finas sian koncerton per la finalo de la 9-a sinfonio de Ludwig van Beethoven. Sur urba placo, en dolĉe varma Bjalistoka vespero la publiko urbana kaj kongresana aŭskultas majestan kantadon en Esperanto.  – Aŭskultu pecon el la finalo ĉi tie

“Leviĝanta Bjalistoko”

Bjalistoko provizis nin per kongresaj sakoj kun la slogano "Leviĝanta Bjalistoko". La urbo aspektis plaĉa, orda, pura, amika. Kiel esperantistoj ni kompreneble notis, ke la urbo ankaŭ respektas sian grandan filon Z. Mi iris al la urbo sen precipaj antaŭjuĝoj, ĉar mi apenaŭ ion ajn legis aŭ aŭdis aŭ sciis pri la nuna Bjalistoko. Mi ja legis pri la urbo en la 19-a jarcento, sed tio jam estas preskaŭ prahistoriaj aferoj. Tamen, kun scivolo mi rigardis la nunan Bjalistokon, kaj la simpla konstato estas: alloga urbo.

Bjalistokon, sendube, indas reviziti. En la regiono estas ankaŭ multaj rimarkindaj trezoroj de la Eŭropa naturo.








Akvo ŝprucas intermite el fontanoj en la parko Planty, kun daŭre ŝanĝiĝantaj akvokolonoj. En la sama parko, malantaŭ la fontanejo, koncertis Jomo ekde krepusko ĝis lunluma nokto. 


Elekti vojon 

Mi antaŭvidas, ke estonte pli kaj pli multaj aŭtantaj finnoj elektos la vojon Via Baltica (La Balta Vojo, alinome E67, de Helsinki al Prago, tra Estonujo, Latvujo, Litovujo kaj Pollando), kiam ili ferie aŭ alicele vojaĝos al Mez-Europo. Tio kondukos ilin ankaŭ al Bjalistoko, kie indas halti. Ankoraŭ nun la kutima vojo iras tra Svedujo.

Ĝis antaŭ ne longe estis kelkaj problemaj alternativoj rilate vojkonstruadon sur tiu linio en Pollando. Precipe temis pri tio, kiel ĝi trairu aŭ preteriru iujn valorajn naturprotektejojn (la malsekejoj de la rivero Rospuda, apud Augustów, proksime al la Litova landlimo). Tamen, se mi ĝuste komprenis, la registaro de Tusk ĉi-jare oficiale nuligis la planojn rekte travoji la vundiĝeman areon.

Do, kial ne aŭti de la norda al la meza Eŭropo tra la Baltaj landoj kaj voje de Bjalistoko? Aŭ fakte, kial ne foje celi ĝuste Bjalistokon? Antaŭ ne longe mi stiris mian aŭton preskaŭ egale longan distancon norden, ene de Finnlando. La vojo E67 oficiale komenciĝas (aŭ finiĝas) en Helsinki, sed ĝis nun mi neniam vidis tiuteman vojmontrilon ĉi tie, eble pro tio, ke la unua parto de la vojo ne estas surtera, sed konsistas el ŝipvojaĝo al Tallinn. 

En Pollando eblas elekti diversajn vojojn, se oni celas al Varsovio aŭ pluen, sed ŝajnas al mi, ke la oficiala vojlinio de Via Baltica iras nun tra Bjalistoko kaj ne tra Łomża.







Petolemo floras eĉ en kongresejo.

* * *

Bildojn pri la UK mi metis kaj eble poste aldonados en la albumon “UK Bjalistoko 2009”. Tie legeblas ankaŭ la tekstoj, kiuj akompanas la fotojn en ĉi tiu artikolo, ankaŭ legeblaj per simpla musklako sur la ĉi-supraj bildoj.

--------------------------------

[Ĉi tio estas kopio el mia blogo en Ipernity. La sekvaj komentoj siatempe aperis sub la originalo.]

7 komentoj


  • Toeko
    Dankon por bona prikomento kaj por mencio pri mia komento. 

  • Blazio VAHA (n.s. W…
    Kara Harri Laine, ankaŭ mi, ne ĉeestinta, dankas vin. 

  • Manolo
    Estis kreita grupo en Ipernity por kolekti ĉies fotojn kaj dokumentojn tie:
    http://www.ipernity.com/group/78790

    Bv. kontribui! 

  • Przemysław Wierzbows…
    Koran dankon pro la raporteto. Mi tre scivolas pri opinioj de la partoprenintoj de la kongreso. 

  • Harri Laine
    Dankon al vi, Toeko, Blazio, César, Manolo kaj Przemysław! – Nun mi metis bildojn ankaŭ en la grupon, kiun montris Manolo.  

  • Stanislaw Rynduch
    Kara Harri,
    dankon pro via vizito sur mia flanko.Nu mi revizitis vin kaj ĝuas interesan teksto pri la kongreso, kaj ĝojas, ke vi tiel ojektive pritraktas.
    Precipe plaĉis al mila bildo de Majstro kun la nepo. Superaĵo! Gratulon.  

  • Jana - Mirjana Žežel
    Kara Harri,
    dankon por la artikolo. Ĉi jare mi vizitis nur ILEI al Krakovo! Ni vizitis Bjalistokon reveninte el Litovio! Ne estas kiel esti ĉe Kongreso sed tamen mi estis tie. La pruvo estas la komunan foton je la ĉefa placo!


2009-07-15

Al Zamenhof-arbaro


[Ĉi tio estas kopio el mia fotoalbumo – la bildoj kaj la tekstoj – en Ipernity. Ĉiuj fotoj estas faritaj la 1-an de Julio 2009.]

Estas ĉi tie 30 fotoj. Por vidi ĉiujn vi eble devos paĝofine aktivigi funkcion “vidu pli”,  “daŭrigu”, aŭ similan.


Atentu, boacoj! 
Mi ekveturis de Kajaani kaj mia vojaĝcelo estas Taivalkoski, ĉ. 200 km norde. Jen mi alvenas al Hyrynsalmi kaj tie renkontas la sudan limon de la Boaca Regiono, kiu ampleksas la tutan nordon de Finnlando, ĉirkaŭ trionon de la lando. Tie regas specialaj leĝoj pri rajto bredi boacojn kaj ilin paŝti.

Ankaŭ kelkaj grandaj rabobestoj estas tie malpli strikte protektitaj ol en la ceteraj partoj de la lando. Antaŭ ĉio: veturiganto de aŭto memoru, ke la bestoj povas staradi sur vojoj aŭ kuri antaŭ aŭton. Ekzistas eĉ konsiloj, kion fari, se kolizio grave vundis boacon: kiel senkonsciigi ĝin kaj ellasi la sangon. Mi supozas ke la plej multajn urbanojn ne tre allogus tia tasko.





La unuaj boacoj survoje
La boacoj aspektas iom taŭzitaj ĉi-sezone. Ili ŝajnas tute ne timi aŭtojn. En varma somera vetero blovas pli freŝa vento sur la vojoj ol en la arbaro. Tio forigas kulojn kaj aliajn insektojn kaj tial altiras boacojn.




Solulo
La boacoj estas iom kapricaj kaj povas aperi kiam ajn.





Etulo kuras
Boacido kuras por atingi la patrinon.





Finfine: Taivalkoski
Post longa veturo mi atingis la limon de Taivalkoski. Estas ankaŭ provinca limo: mi nun eniras la provincon Norda Botnio. La vojo estas nomata “Metsäkyläntie”, vojo de Metsäkylä. Mi neniam antaŭe estis ĉi tie, sed mi iam legis la nomon Metsäkylä en esperanta teksto. Eblas ion atendi.





Proksimiĝas la Arbara Vilaĝo
Mi jam proksimas al la vilaĝo Metsäkylä en suda Taivalkoski. La nomo signifas simple Arbara Vilaĝo, nomo kiu trafe priskribus multajn vilaĝojn en Finnlando. La verda kesto maldekstre enhavas sablon, unuan helpon por aŭtisto, kiu malbonŝance veturas laŭ la kruta deklivo en vintra vetero kiu neatendite glaciigis la vojon.





Interesa vojmontrilo
Ĉe la vojo kiu kondukas de Taivalkoski suden al Puolanka kaj Suomussalmi, mi ekvidis ŝildon kun la simpla teksto “Esperanto 2.6 km”. Tiun lokon nepre necesas viziti.





Pli proksime
Ŝajnas, ke mi jam proksimas al la celo, ĉar estas pli detalaj surskriboj.





“Pasporta servo” 







Terkulturo
Malantaŭ la plaste volvitaj fojnobulegoj, produkto de moderna terkulturo, videblas dekstre malnova ligna fojnejo kaj meze la granda “E” de la Zamenhof-arbaro.





Muzeo 
Unu el la malnovaj domoj de la bieno funkcias kiel vilaĝa muzeo, plena de interesaj objektoj el la pasinteco. La aĵoj estas nur parte ordigitaj kaj klasitaj, sed ĉio aspektas des pli interesa. “En ĉi tiu domo funkciis la unua lernejo de Metsäkylä 1925–1932" – Mika Lappalainen bonvenigis min sur la korto de la muzeo.





Lago
Starante sur la korto antaŭ la muzeo kaj rigardante norden, oni vidas pecon de la lago Isojärvi.





Mistera radio
Kiel kaj kial ĉi tiu komunikilo trovis por si finan ripozejon en la vilaĝa muzeo? Oni diris, ke eble temas pri radioaparato origine el submarŝipo. (Noto: korektitaj informoj aperas en ĉi-subaj komentoj.)

Komentoj (2009 pri la foto


  • Kalle Kniivilä
    Laŭ la indikoj "OIKF" kaj "Kontula" sur la aparato eblas klare vidi, ke ne temas pri submarŝipo (evidente ne, ĉar tiaj ne estis en Finnlando post la dua mondmilito), sed pri la kargoŝipo Kontula, konstruita en Turku en 1980. Supozeble estas (parto de) la origina radioaparataro de la ŝipo, poste forigita por doni lokon al pli moderna aparataro. Sed kial ĝi venis al la vilaĝa muzeo mi tamen ne povas diveni.

    Nun la ŝipo cetere estas registrita en Panamo kaj nomiĝas Atlanta.

    http://www.marinetraffic.com/AIS/shipdetails.aspx?mmsi=372974000 http://www.eslshipping.com/portal/en/news/?id=234


  • Harri Laine respondis al Kalle Kniivilä
    Dankon, Kalle! Vi tre efike detektivis.


  • Harri Laine
    La teksto, kiun mi metis sub la foton, montris plenan malscion pri la afero. Dum la tro rapida konatiĝo kun la abunda aro de interesaĵoj mi tute miskomprenis la klarigojn donitajn de miaj junaj gvidantoj. Poste Aini Vääräniemi informis min pri la vera historio de la aparato, kun kiu ŝi mem havas eĉ komunan historion. Jen kion Aini rakontas:

    “Mi laboris en la ŝipo Kontula kiel radiotelegrafistino en la jaro 1985 kaj en 1991. Ni vizitis en Pollando, Usono, Venezuelo kaj Kolombio. En 1991 mi enŝipiĝis en Roterdamo, kaj tiam mi unuan fojon vizitis en CO de UEA. De tiu tempo venis kelkaj ideoj al la spektakleto Maljuna maristo rakontas, kiun Auli Vihermä kaj mi planis kaj kreis, kaj esperantistoj el Oulu kaj Metsäkylä prezentis dum la Aŭtunaj Tagoj de Esperanto-Asocio de Finnlando en Raŭmo (2003) . Lastsomere mi havis eblecon ricevi kelkajn miajn antaŭajn laborilojn de la ŝipo al mia muzeo, antaŭ ol la ŝipo estis forvendita.”

    Mi pardonpetas al Aini pro la fuŝaj informoj kaj dankas al ŝi pro la interesaj historiaj detaloj. Kaj admiron al Kalle pro la lerta faktoĉasado.






Lernomaterialo
La muzeeto posedas multajn lernejan bildtabulojn, instruilojn de la epoko (ne tre fora!), kiam oni nenion sciis pri la modernaj aŭdvidaj aparatoj.





Por laboro tera kaj arbara
En la muzeo abundas tradiciaj iloj por kamparaj laboroj: mi vidas dorsosakon el betulŝelo, laborilojn de arboflosistoj, lanotondilojn, jungilojn, glacihakilojn, lampojn, segilojn kaj mi ne scias kion...





Miaj gvidantoj
Mika Lappalainen, mi, Aini Vääräniemi kaj Pauliina Vääräniemi en la vilaĝa muzeo. (fotis filo de Aini, ĉu Henri, ĉu Sauli Vääräniemi, mi ne memoras.)





Naturaj kupoj en la muzeo
Instrumentoj de kupistino: kupoj ne vitraj sed faritaj el bovaj kornoj.





Saŭno de la kupistino
En ĉi tiu ŝvitbanejo iam laboris la patrino de la plej fama (en Finnlando) Taivalkoski-ano. Sinjorino Riitu Päätalo, lerta kupistino, ellasis sangon por sanigi vilaĝanojn en Metsäkylä.




Bona forno dum vintro tre gravas
Aini Vääräniemi, la vilaĝa aktivulo (ankaŭ aktiva por la internacia lingvo), antaŭ malnova masonita forno de biena domo.





Granda E invitas
Ĉi tie oni eniras la Arbaron de Zamenhof, pecon de aŭtentika finna naturo. En la arbaro kreskas plej multe piceoj, sed ne mankas ankaŭ aliaj arbospecoj. (Bloga raporto de julio 2009: Survoje norden: Zamenhof-arbaro kaj alio )





Aglo en picearo
Alklaku por aldoni priskribon





Lando-arboj 
Vizitantoj el la mondo elektis unu arbon por sia lando. Mi vidis, krom ĉi tiuj, almenaŭ arbojn Latvan, Italan, Hispanan, Polan, Slovakan kaj Tajlandan – plurajn mi certe forgesis. Ĉi tie ne temas pri arboj solene plantitaj de gravuloj, kiel ĉe iuj memor-arboj, sed arboj nature kreskintaj kaj poste elstarigitaj per aldono de landnomo.





Egalaj sed tamen disaj
La arbo de egaleco fakte estas du arboj. Tiuj unue kunkreskis sed poste disiĝis kaj altiĝadis unu ĉe la alia.





“Centra Oficejo”
Meze en la Zamenhof-arbaro troviĝas malfermita kabaneto, trafe titolita “CO”. (Vidu mian blogan skribaĵon de la 15-a de julio 2009 )





Arbo de paco
Pendanta barbolikeno ornamas la branĉojn de la Arbo de Paco.





Organizaĵo-arbo
Ĉi tiun ŝildon verŝajne pendigis Osmo Buller, la ĝenerala direktoro de UEA. Li estas verŝajne la plej mondvaste konata Taivalkoski-ano.


Komentoj (el 2009) pri la foto


  • Milokula Kato
    Mi ne starus tiom proksime de ĝi. Ĝi estas putra ene, do eĉ eta ventoblovo povas faligi la arbon sur onin.


  • Harri Laine
    Evidente vi neniam vidis sanan nordan arbaron, do via diagnozo estas okulfrape erara. En natura arbaro ĉiam troviĝas ankaŭ kelkaj malsanaj kaj mortantaj arboj. Neniu en la bildoj estas tia, krom kelkaj piceetoj, kiujn tro ombras la forte kreskanta maljuna picearo – tute natura fenomeno. Ankaŭ la likenoj, precipe barbolikeno, kreskantaj sur branĉoj de multaj arboj atestas pri pura, sana naturo.


  • Kalle Kniivilä
    La diagnozo eble temis ne tiom pri la arbo, kiom pri la ŝildo...


  • Harri Laine respondis al Kalle Kniivilä
    Por analizi la ŝildon (se vi ne parolas pri la ligna materialo de la ŝildo) oni bezonas fakan scion pri psikiatrio. Manke de tia kompetenteco mi intence preteratentis tiun aspekton kaj koncentriĝis al konkretaj faktoj, por kiuj sufiĉas simpla plantpatologio. (Por pliprofundiĝi en eventualajn biologiajn problemojn de la arbo, konsultu verkojn de la fama specialisto pri plantmalsanoj prof. Paul Neergaard, iama membro de la honora patrona komitato de UEA. Parto aperis esperante.)





Tajlando-arbo
Vizitantoj venis ankaŭ el foraj landoj.





Rependigo
La ŝildo de la EAF-arbo forfalis, kaj necesis ĝin rependigi sur branĉon. (en la foto: Aini Vääräniemi kaj Mika Lappalainen)





Fabeloj en arbaro
Rezultoj el la esperantlingva fabela konkurso legeblas ie-tie en la Zamenhof-arbaro.





Vilaĝa ĉiovendejo
En la vilaĝa butiko oni komprenas ankaŭ Esperanton. Videblas, ke la kafejo “Metsä-baari” portas ankaŭ la kromnomon “Arbar-bar”.


Survoje norden: Zamenhof-arbaro kaj alio


La unuan de julio mi estas survoje norden. Mia celo estas Taivalkoski, kiu situas proksimume duonvoje inter la plej suda kaj plej norda partoj de Finnlando. Mi jam preterpasis la urbon Kajaani, kaj nun proksimiĝas al Hyrynsalmi. Ĉe la limo de la komunumo min salutas granda flava ŝildo. Estas mapo de Finnlando, kun la norda parto montrita nigra, kun kvarlingva finna-sveda-angla-germana teksto “Boacbreda regiono”.





La vojoj en la nordo estas bonaj kaj ne multas aŭtoj survoje. Ĉi tie eĉ mankas la “ladaj policistoj”, tiuj aŭtomataj ĉe-vojaj fotiloj, kiuj kaptas trorapidulojn sur pli sudaj ŝoseoj. Ĉio ŝajnas tenti al plia rapido, sed prefere iom malpezigu la piedon sur la gaspedalo. Oni fakte vidas tie boacojn, multe pli ofte ol alkojn en la sudo, kvankam la sudaj vojoj dense avertas pri alkoj. – Ne tre longe mi devas atendi:





Ili ŝajnas trankvilaj, tute indiferentaj pri mi, kaj nur malrapide ili paŝas flanken kaj lasas min plu veturi. Ankoraŭ dekojn da kilometroj, kaj mi alvenas al provinca limo.





Jen jam la nomo de mia vojaĝa celo: jen komenciĝas la k omunumo Taivalkoski, sed mi devas plu veturi preskaŭ kvardekon da kilometroj por atingi la centron. Baldaŭ tamen jam videblas io, kio kaptas mian atenton kaj instigas ne tro rapidi: estas butiko ĉe la vojo, ankaŭ kun kafejo-manĝejo, kaj sur ĝia muro mi vidas ŝildon “ARBAR-BAR”. Iu ŝatis ludi per vortoj: tute klare estas Esperanto tie, ĉar mi estas nun en la vilaĝo Metsäkylä (metsä = arbaro, kylä = vilaĝo). Baldaŭ videblas alia vivsigno pri la internacia lingvo:





Ĉe vojkruciĝo mi vidas tabulon fiksitan al fosto de elektra lineo: “Esperanto 2.6 km”. Sube estas aliaj tekstoj en la finna, kaj la unua el tiuj diras: “Muzeoj 2.6”. Tion mi devas vidi. Mi faris albumon el fotoj pri mia vizito tie por ke ankaŭ vi gustumu la interesan lokon, kie mi renkontis la lokan aktivulinon Aini Vääräniemi. Per “aktivulino” mi celas ne esperantan aktivecon, ĉar Aini estas unuavice prezidanto de la societo de vilaĝanoj de Metsäkylä. Sed, kompreneble, ŝi bone reprezentas tie ankau la internacian lingvon.

Por vidi ion el miaj spertoj tie, rigardu la albumon “Al Zamenhof-arbaro”.

Bedaŭrinde, mia devojiĝo en Metsäkylä devis esti mallonga, ĉar mia vojaĝa celo troviĝis aliloke en Taivalkoski. Sed post tiom amika akcepto kaj tiom da vidindaĵoj, oni revas iam reveni. Kiu scias. Koran dankon al Aini Vääräniemi, al ŝiaj gefiloj kaj al la gastanta junulo, kiuj gvidis min.

Per ŝildoj pendantaj en la Zamenhof-arbaro de la Arbara Vilaĝo, mi vidis, ke jam esperantistoj el plej diversaj landoj vizitis la vilaĝon. Kial ne ankaŭ vi vizitu en Metsäkylä kaj en la vasta komunumo Taivalkoski, kiun la finnoj konas kiel hejmlokon de la verkisto Kalle Päätalo? Päätalo apenaŭ estas tre konata eksterlande, sed en Roterdamo oficas eble la plej mondvaste konata figuro el Taivalkoski, t.e. Osmo Buller, la ĝenerala direktoro de UEA.


* * *

Vidu kie situas la vilaĝo Metsäkylä (la loko kiun montras la lasta bildo ĉi-supre) sur mapo de Finnlando: sur tutlanda mapo aŭ precizigite sur detala mapo.


--------------------------------
[Ĉi tio estas kopio el mia blogo en Ipernity. La sekvaj komentoj siatempe aperis sub la originalo.]


Komentoj 


  • NicoRay
    Kara,
    Mi aldonis ligilon al via artikolo ĉe vikipedio : http://eo.wikipedia.org/wiki/Listo_de_ZEO-j_en_E%C5%ADropo#Finnlando


  • Bernardo
    Tre interesa raporteto, kiun mi tre ĝuis. Dankon, Harri!


  • Harri Laine
    Dankon, NicoRay kaj Bernhard!

2009-06-18

Leporo salutas okaze de somermezo

Jam proksimas somermezo! Postmorgaŭ estos Johana tago, nia festo de somera sunhalto, kaj jam la antaŭtago morgaŭ estos feria. Norda somero montras sian abundan lumon, verdon, florojn.

Tra fenestro mi ĵus rimarkis iun saltadi en nia ĝardeno. Ĝi haltis ie-tie por manĝi herbon, ŝajne tre elekteme. Estas tiom da manĝindaĵoj en la nuna sezono, ke eblas rifuzi plejmulton de la verdaĵo sin proponanta kaj frandi nur la plej bongustajn kreskaĵojn. 




Leporo vizitas nian ĝardenon antaŭ somermezo. Ĝi ĵus eksentis ion eble danĝeran kaj rapide ŝanĝiĝis de senzorga saltetanto al streĉe atenta besto, kiu maltrankvile turnas siajn orelojn por pli bone aŭdi minacajn sonojn. – Lepus europaeus

Mi penas esti silenta por ke la leporo ne rimarku min, eliras kun fotilo kaj sukcesas kapti kelkajn bildojn pri la besto. Ĝi tamen baldaŭ suspektas ion, ekaspektas tre singardema, rimarkas min kaj forkuras. Sed antaŭ ol malaperi ĝi petas, ke mi peru ankaŭ ĝiajn salutojn al ĉiuj legantoj de mia blogo. 


* * *

Por vidi fiŝaglidojn

La paneo de la fiŝaglo-fotilo, pri kio mi blogis la 1-an de junio, tre afliktis multajn birdoamantojn, kiuj deziris sukcesan kovadon kaj feliĉan nestan vivon por la agloparo, al kiu ne prosperis havi idaron en 2008. Nun oni ne scias, kio precize okazas en la nesto. 

La amantojn de tiu insulara pejzaĝo iom konsolas alia nesto, pli norda (mi afiŝis vintran bildon pri ĝi). Tie, sur la insulo Hailuoto, jam eloviĝis tri fiŝaglidoj, kaj la gepatroj ame kaj kompetente vartas ilin. Eblas vidi la neston tra la tuta tagnokto, ĉar ĝi situas tiom norde, ke la suno malaperas noktomeze nur por du horoj, kaj eĉ tiam regas sufiĉe luma krepusko. Sunsubiro okazas tie iom post la 24-a horo, tio estas je la 21-a horo laŭ universala (Grenviĉa) tempo. La plej malluma momento do estas iom post la 1-a horo nokte. La nestofotilo sur Hailuoto troviĝas ĉi tie: Hailuoto-nestofotilo. 

--------------------------------

[Ĉi tio estas kopio el mia blogo en Ipernity. ] 

La ligiloj de la originala artikolo ne plu funkcias en 2017. La vintra bildo pri la nesto en Hailuoto, aludita en la lasta alineo, estas ĉi tia.


Ĉi tiun neston, je 500 km pli nordan, konstruis fiŝaglo sur la supro de
maljuna pino. Ĉio ŝajnas ankoraŭ malvarma, vintra. Hodiaŭ matene
la temperaturo en Hailuoto estis ĉirkaŭ nulo, kaj printempo jam
rapide marŝas norden. (Bildo prenita el
kotinetti.suomi.net/saaksi/index.php, © Studio V. Pulkkinen))


2009-06-01

Kiel fartas miaj fiŝagloj?


Kio okazis al la birdoj, pri kiuj mi raportis en ĉi tiu blogo la 19-an de marto kaj kvarfoje en aprilo? La birdoj iĝis siaspecaj famuloj en Finnlando, kiam la gazetaro rimarkis la draman aspekton de eventuala batalo inter maragloj kaj fiŝagloj.

Ĉio iris glate, eĉ idilie, ĝis la 23-a de majo je 16:04:41. Tio estas la lasta momento, kiu donis aktualan foton el la nesto. La retpaĝo nun daŭre montras unu saman bildon pri fiŝaglo kuŝanta en sia nesto, sur ovoj, dum pluvego grizigas la pejzaĝon. La bildon akompanas jena teksto: “La fotilon ĉe la nesto rompis fulmo la 23-an de majo. Ne eblas ripari ĝin sen ĝeni la nestan vivon de la birdoj. Tial neniuj bildoj estas ricevataj antaŭ ol oni ringos la idojn je la monatŝanĝo junio-julio.”

Pri la nesto jam vintre interesiĝis du maragloj, kaj printempe ĝin vizitis pluraj fiŝagloj. Finfine, paro de fiŝagloj sukcesis proprigi la neston al si. La unuajn ovojn ŝi metis ĉirkaŭ la unua de majo, kaj post tio unu el la birdoj daŭre kovadis en la nesto. La 23-an de majo okazis ega fulmotondro en la insularo, kaj la fotilo ĉesis funkcii.

Dum la sentemaj semajnoj de kovado kaj prizorgado de idetoj oni ne povas grimpi al la nesto por teknikaj riparoj – tio estas eĉ laŭleĝe malpermesita. Spertuloj tamen ringos la fiŝaglidojn, kiam tiuj aĝos ĉ. unu monaton, kaj oni esperas, ke tiam eblos simple anstataŭigi la rompitan fotilon per nova aparato. Se la difekto estas pli granda, kaj simpla anstataŭigo ne sufiĉas, povas esti ke la interrompo eĉ pli longiĝos.

Nun oni scias nur, ke la fiŝagloj plu vivas kaj loĝas en la nesto, kaj ke do verŝajne nek la nesto mem nek la ovoj difektiĝis. La unua fiŝaglido eble ĝuste nun estas rompanta la ŝelon de sia ovo.